Alt Ağlara Bölme (subnetting) Nedir? Nasıl Yapılır?
Network yapısını alt ağlara bölme işlemine alt ağlara bölme (subnetting) denir. Bu işlem ile IP’ler alt sınıflara ayrılır.
Alt ağlara bölme işleminin nedenlerine bakacak olursak,
- Mevcut IP adresleri sınırlı olması nedeniyle ve 32 bitlik IP adres alanının verimliliğini arttırmak için yapılır. Bu işlem sayesinde boşa harcanmış IP adresi sayısı azaltılmış olur.
- Broadcast (yayın) etki alanını daraltır ve tüm networkteki cihazlar yoğun bir broadcast trafiğine maruz kalmaz. Bu da ağ performansını arttırır.
- Alt ağlara bölünmüş bir network daha kolay yönetilebilir.
- Güvenlik gerekçeleri ile de alt ağlara bölme işlemi yapılabilir. Bu alt ağlara erişim kısıtlanabilir.
Classfull IP Adresi Sınıfları
IP adreslerinin sınıflarına göre alt ağ maskeleri belirlenmiştir. Sınıfına uygun alt ağ maskesine sahip olan IP adreslerine classfull IP adresi denir.
A sınıfı: İlk okteti 1 – 126 arası olanlar –> Öngörülen Ağ Maskesi:255.0.0.0
B sınıfı: İlk okteti 128 – 191 arası olanlar –> Öngörülen Ağ Maskesi:255.255.0.0
C Sınıfı: İlk okteti 192 – 223 arası olanlar –> Öngörülen Ağ Maskesi:255.255.255.0
D sınıfı: İlk okteti 224 – 239 arası olanlar –> Çoklu yayın (Multicast)
E sınıfı: İlk okteti 240 – 254 arası olanlar –> Araştırma için ayrılmıştır.
Özel (Private) IP Adresleri
10.0.0.0 – 10.255.255.255
172.16.0.0 – 172.31.255.255
192.168.0.0 – 192.168.255.255
Bu IP adresleri yerel alan ağlarında kullanılmak üzere tahsis edilmiştir ve internete çıkacakları zaman gerçek IP adreslerine NAT yapılarak kullanılabilirler.
Alt Ağ Maskesi (Subnet Mask)
Alt ağ maskesi, alt ağın boyutunu ve kaç tane IP’ye sahip olacağını belirler. Alt ağ maskesi kullanıcı sayısına ve istenen IP sayısına göre seçilmelidir.
Aynı alt ağda bulunan bilgisayarları temsil eden sınıf adresine Ağ Adresi (Network ID) denir. Bu adresler, IP olarak herhangi bir cihaza atanamazlar ve oluşturulan alt ağların ilk adresleridir.
Herhangi bir ağda bütün adresleri temsil etmek için kullanılan adreslere Broadcast Adres (Yayın Adresi) denir. Bu adresler de ağ adresi gibi ağdaki herhangi bir bilgisayara IP adresi olarak atanamazlar ve oluşturulan alt ağların son adresleridir.
Alt Ağ Maskelerinin ikilik taban (binary) ve ondalık taban (decimal) gösterimi
Örneğin; Alt ağ maskesi 255.0.0.0 olan maskenin gösterimleri aşağıda verilmiştir.
| Maske Gösterim Şekilleri | Alt Ağ Maskesi | |||
| İkilik Taban | 11111111 | 00000000 | 0000000 | 0000000 |
| Ondalık Taban | 255 | 0 | 0 | 0 |
- Bir alt ağ maskesindeki 1 bitleri IP adresinin ağ adresi kısmını, 0 bitleri ise IP adresinin host kısmını gösterir.
- Host sayısını bulmada genel formül 2^n dir. Buradaki n, alt ağ maskesindeki 0 olan bitlerin sayısıdır.
- Alt ağ maskesindeki 0 olan bitlerin, IP adresindeki karşılığı olan bitlerin tamamı 1 yapılarak broadcast adresi hesaplanır.
- Alt ağ maskesi ile IP adresi mantıksal AND (VE) işlemine tabi tutulduğunda ağ adresi bulunur.
- Her bir alt ağdaki istemci sayısı “2^n-2” formülünden bulunabilir. Kullanıcı sayısını veren 2^n değerinden 2 çıkarılması ise ağ adresi (Network ID) ve yayın adresinin (Broadcast ID) IP olarak kullanıcılara verilememesinden kaynaklanmaktadır.
Mantıksal “VE” işlemi:
| A | B | Sonuç |
| 0 | 0 | 0 |
| 0 | 1 | 0 |
| 1 | 0 | 0 |
| 1 | 1 | 1 |
Örneğin; IP adresi ve Alt ağ maskesi VE (AND) işlemine tabi tutulursa ağ adresi bulunmuş olur. IP adresi 194.134.60.2 ve 194.134.60.110 , alt ağ geçidi ise 255.255.255.0 olan IP’lerin ağ adresini hesaplarsak;
| IP Adresi | Alt Ağ Geçidi | Ağ Adresi |
| 194.134.60.2 | 255.255.255.0 | 194.134.60.0 |
| 194.134.60.110 | 255.255.255.0 | 194.134.60.0 |
Örneğin; IP adresi 132.44.237.15 ve Alt Ağ Maskesi 255.255.248.0 olan alt ağın Network ve Broadcast adresini hesaplarsak;
| IP Adresi | İkilik Tabanda Gösterim | |||
| 132.44.237.15 | 1000100 | 00101100 | 11101101 | 00001111 |
| 255.255.248.0 | 11111111 | 11111111 | 11111000 | 00000000 |
Alt Ağ Maskesinin 0 bitlerine karşılık gelen IP adresleri koyu renkle gösterilmiştir. Bu bitlerin hepsi 0 yapılırsa Ağ Adresi, 1 yapılırsa Broadcast Adresi bulunur. Bu durumda;
| Adres Tipi | İkilik Tabanda Gösterim | Ondalık Tabanda Gösterim | |||
| Ağ Adresi | 1000100 | 00101100 | 11101000 | 00000000 | 132.44.232.0 |
| Broadcast Adresi | 1000100 | 00101100 | 11101111 | 11111111 | 132.44.239.255 |
AND (VE) işlemi ile bulmak istenirse;
| IP Adresi | Alt Ağ Geçidi | Ağ Adresi |
| 132.44.237.15 | 255.255.248.0 | 132.44.232.0 |
Örneğin; 212.45.64.0 IP adresini 32 IP lik alt ağlara bölmek için önce alt ağ maskesi bulunmalıdır. 32, 2^5 olduğu için son 5 bit host adres için ayrılmalıdır. Geriye kalan 27 bit ise network kısmını oluşturur.
| Gösterim Şekilleri | Alt Ağ Geçidi | |||
| İkilik Taban | 11111111 | 11111111 | 11111111 | 11100000 |
| Ondalık Taban | 255 | 255 | 255 | 224 |
Her alt ağ için ayrılan 32 IP lik kısmın sırasıyla network adresleri :
212.45.64.0/27
212.45.64.32/27
212.45.64.64/27
212.45.64.96/27
212.45.64.128/27
212.45.64.160/27
212.45.64.192/27
212.45.64.224/27